Δυτική Ελλάδα: Πολλές προκλήσεις για τη σύγκλιση στη νέα μελέτη του ΙΟΒΕ

Δραματικά στοιχεία για το δημογραφικό στην περιοχή

Η ετερογένεια μεταξύ περιφερειών σε βασικούς κοινωνικούς δείκτες και η απόκλιση από τον μέσο Ευρωπαϊκό όρο παραμένει έντονη, όπως για θέματα απασχόλησης και συμμετοχής στην εργασία, εισοδηματικής ανισότητας, πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής προστασίας. Αυτό είναι το βασικότερο ίσως συμπέρασμα της τελευταίας έκθεσης για τις «Κοινωνικές και Οικονομικές Τάσεις στις Ελληνικές Περιφέρειες» του ΙΟΒΕ (Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών).

Παράλληλα επισημαίνεται η ανάγκη για σύγκλιση μεταξύ των περιφερειών σε βασικούς οικονομικούς δείκτες, όπως το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών παραμένει βασικός στόχος και πρόκληση, καθώς οι περιφέρειες των δύο μεγαλύτερων αστικών κέντρων και μεγάλο μέρος της νησιωτικής Ελλάδας καταγράφουν υψηλότερες επιδόσεις.

Η Δυτική Ελλάδα σύμφωνα με την έκθεση του ΙΟΒΕ, παρουσιάζει μια σύνθετη εικόνα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η περιφέρεια εμφανίζει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, αυξημένες επενδύσεις και σημαντική συμμετοχή στην έρευνα και την καινοτομία, αξιοποιώντας το ισχυρό ακαδημαϊκό και ερευνητικό της οικοσύστημα.

Ωστόσο, η Δυτική Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις, καθώς καταγράφονται αρνητικές τάσεις στο φυσικό και μεταναστευτικό ισοζύγιο, χαμηλό κατά κεφαλήν ΑΕΠ, περιορισμένες καταθέσεις και ελλείψεις σε κρίσιμες υποδομές.

Δημογραφικές τάσεις

Η Δυτική Ελλάδα βιώνει σταθερή αλλά έντονη πληθυσμιακή συρρίκνωση, που θέτει προκλήσεις για την οικονομική και κοινωνική της ανάπτυξη. Ο πληθυσμός της αναμένεται να μειωθεί από περίπου 636.000 κατοίκους το 2025 σε 535.000 το 2050 και περαιτέρω σε 412.000 το 2100, δηλαδή κατά -34% συνολικά.

Αυτή η εξέλιξη την κατατάσσει ανάμεσα στις περιφέρειες με τις πιο δραματικές δημογραφικές απώλειες, παρά την παρουσία σημαντικών αστικών κέντρων όπως η Πάτρα. Παράγοντες όπως η γήρανση, η χαμηλή γεννητικότητα και η μετανάστευση νεανικού πληθυσμού προς μεγαλύτερα κέντρα εντείνουν την τάση αυτή, απαιτώντας στοχευμένες πολιτικές για την αντιμετώπισή της.

Οικονομική δραστηριότητα

Η οικονομική δραστηριότητα της περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό στην ιδιωτική κατανάλωση. Ταυτόχρονα, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται έντονη κινητικότητα στις επενδύσεις, ενισχύοντας τη δυναμική της παραγωγικής δραστηριότητας. Αντίθετα, η αρνητική αποταμίευση των νοικοκυριών περιορίζει τη δυνατότητα εσωτερικής χρηματοδότησης της τοπικής οικονομίας.

Χρηματοπιστωτικός τομέας

Σε τομείς του χρηματοπιστωτικού συστήματος, όπως καταγράφονται μέσα από επιλεγμένες μεταβλητές για την πρόσβαση στο τραπεζικό σύστημα, τις καταθέσεις και τη χρηματοδότηση του επιχειρηματικού τομέα, η Δυτική Ελλάδα εμφανίζει περιθώρια περαιτέρω σύγκλισης. Ενδεικτικά, στη Δυτική Ελλάδα το 2025 καταγράφεται ο δεύτερος χαμηλότερος λόγος καταθέσεων προς ΑΕΠ, ο τρίτος χαμηλότερος λόγος επιχειρηματικών δανείων προς ΑΕΠ και ο τρίτος χαμηλότερος αριθμός δανείων και τραπεζικών λογαριασμών ανά κάτοικο. Στα θετικά, η Δυτική Ελλάδα επέδειξε την περίοδο 2022-2025 τάση σύγκλισης με τις υπόλοιπες περιφέρειες στον χρηματοπιστωτικό τομέα, καθώς βελτίωσε τη σχετική της κατάταξη σε τρεις από τους οκτώ επιλεγμένους δείκτες, καταγράφοντας μεταξύ άλλων σημαντική άμβλυνση του ρυθμού πιστωτικής συρρίκνωσης προς τις επιχειρήσεις.

Αγορά εργασίας

Αναφορικά με την αγορά εργασίας, η περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας παρουσιάζει το πέμπτο υψηλότερο μερίδιο απασχόλησης στη χώρα. Παράλληλα, το 2024 παρουσιάζει το τέταρτο χαμηλότερο ποσοστό μισθωτών και υψηλότερο του εθνικού μέσου όρου ποσοστό αυτοαπασχολουμένων, το οποίο ωστόσο μειώθηκε σημαντικά το ίδιο έτος. Το ποσοστό ανεργίας καταγράφηκε το 2024 ισόποσο του μέσου όρου στο σύνολο της χώρας (10,1%). Το ποσοστό συμμετοχής στην εργασία το 2024 αποτελεί το τέταρτο χαμηλότερο μεταξύ των περιφερειών (70,7% σε σχέση με 72,6% στο σύνολο της χώρας). Την περίοδο 1999-2024, το μέσο ποσοστό ανεργίας στα άτομα με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης (ISCED 0-2) ήταν το δεύτερο χαμηλότερο ανάμεσα στις περιφέρειες, στα άτομα με μέσο επίπεδο εκπαίδευσης (ISCED 3-4) το πέμπτο υψηλότερο και στα άτομα με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης (ISCED 5-8) το έβδομο χαμηλότερο. Τέλος, η περιφέρεια εμφανίζει τις έκτες υψηλότερες θετικές ροές προσλήψεων-αποχωρήσεων της περιόδου 2015-2025.

Κοινωνικές υπηρεσίες και κοινωνική ένταξη

Στη Δυτική Ελλάδα διαπιστώνεται σημαντικό περιθώριο σύγκλισης με τον εθνικό μέσο όρο στον τομέα της κοινωνικής ένταξης και τις πρόσβασης σε κοινωνικές υπηρεσίες. Στην περιφέρεια καταγράφεται το δεύτερο χαμηλότερο επίπεδο κατά κεφαλήν διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών μεταξύ των περιφερειών, καθώς και το τρίτο υψηλότερο ποσοστό φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού. Σημαντικά περιθώρια σύγκλισης διαπιστώνονται και στους δείκτες υλικής στέρησης ενώ στο χάσμα απασχόλησης των φύλων καταλαμβάνει την τρίτη υψηλότερη θέση ανάμεσα στις περιφέρειες. Απόκλιση παρουσιάζεται και στη δυναμικότητα του συνολικού υγειονομικού συστήματος, όπως αποτυπώνεται σε μεταβλητές για τη συγκέντρωση κλινών νοσηλείας (τρίτη χαμηλότερη θέση) και ιατρών συγκριτικά με τον πληθυσμό.

Τουρισμός

Αναφορικά με τον τομέα του τουρισμού, η Δυτική Ελλάδα παρουσιάζει σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης, καθώς οι τουριστικές ροές τόσο των αλλοδαπών όσο και των ημεδαπών παραμένουν περιορισμένες το 2024. Το μερίδιο των ενοικιαζόμενων καταλυμάτων στις διανυκτερεύσεις είναι πολύ χαμηλό, το χαμηλότερο στη χώρα μετά την Αττική, υποδηλώνοντας ότι η υπάρχουσα ξενοδοχειακή υποδομή επαρκεί για την κάλυψη της τρέχουσας ζήτησης, δεδομένης της περιορισμένης τουριστικής βάσης της περιφέρειας. Παρά την κυριαρχία της καλοκαιρινής εποχικότητας, το 46% των επισκέψεων αλλοδαπών τουριστών πραγματοποιήθηκε εκτός γ΄ τριμήνου, αναδεικνύοντας τη σταδιακή διεύρυνση της τουριστικής περιόδου και την ανερχόμενη σημασία των υπολοίπων εποχών για το τουριστικό προϊόν της περιοχής.

Διαβάστε πρώτοι όλες τις ειδήσεις από το Αγρίνιο και την Αιτωλοακαρνανία, ακολουθώντας το agrinioculture.gr στο GoogleNews