Αγεφύρωτο το χάσμα επιχορηγήσεων και αναγκών των Δήμων
Η αύξηση του λειτουργικού κόστους και οι μηδαμινές επιχορηγήσεις για βασικές αρμοδιότητες
Οι Δήμοι της χώρας ξόδεψαν το 2025 περίπου τριπλάσια ποσά από όσα έλαβαν ως στοχευμένη χρηματοδότηση για τις αρμοδιότητές τους. Τη διαφορά την κάλυψαν από ίδιους πόρους ή δεν την κάλυψαν καθόλου. Αυτό προκύπτει από τη μελέτη της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ), που αναλύει το λειτουργικό κόστος των Δήμων και τις ανάγκες τους για να ασκήσουν τις βασικές του αρμοδιότητες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, το συνολικό λειτουργικό κόστος των δήμων ανέρχεται σε 5,34 δισ. ευρώ, ενώ για το 2026 οι δήμοι λαμβάνουν χρηματοδότηση ύψους 2,9 δισ. ευρώ, γεγονός που δημιουργεί χρηματοδοτικό κενό 2,44 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, περίπου 1,3 δισ. ευρώ αφορά αποκλειστικά τις καθημερινές λειτουργικές ανάγκες των δήμων, ενώ επιπλέον 1,2 δισ. ευρώ απαιτείται για επενδύσεις, συντήρηση και αναβάθμιση των δημοτικών υποδομών. Τα στοιχεία αυτά, που αναδεικνύουν το χάσμα μεταξύ αρμοδιοτήτων και πόρων, θα είναι το βασικότερο επιχείρημα των αυτοδιοικητικών ενόψει του συνεδρίου της ΚΕΔΕ διεκδικώντας από το κεντρικό Κράτος, τους πόρους που δώσουν ένα πιο ρεαλιστικό περιεχόμενο στην αυτοτέλεια των Δήμων.
Η μελέτη της ΕΕΤΑΑ καταγράφει αναλυτικά στοιχεία για ορισμένους Δήμους της χώρας, εξετάζοντάς τους αναλυτικότερα ως μελέτη περίπτωσης και μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και ο Δήμος Αγρινίου. Έτσι προκύπτουν κάποια πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία αναφορικά με το λειτουργικό κόστος του Δήμου Αγρινίου και την απόκλιση σε σχέση με τις ανάγκες για την άσκηση των αρμοδιοτήτων.
Σύμφωνα με τη μελέτη της ΕΕΤΑΑ η συνολική απόκλιση χρηματοδοτήσεων και αναγκών στο Δήμο Αγρινίου ανέρχεται σε 11,7 εκατ. ευρώ. Από αυτά τα 7,5 εκατ. αφορούν το αμιγώς λειτουργικό κόστος και 4,2 εκατ. λείπουν από τη συντήρηση των υποδομών.
Πιο συγκεκριμένα το χρηματοδοτικό κενό των 7,5 εκατ. ευρώ για το λειτουργικό κόστος αναλύεται ως εξής :
- 2,0 εκατ. αφορούν το κόστος λειτουργίας υποδομών (δηλαδή ενοικιάσεις κτιρίων, κόστος λειτουργίας κτιριακών εγκαταστάσεων Σχολικών Μονάδων και αθλητικών υποδομών (ρεύμα-τηλέφωνα-νερό-συντηρήσεις πλην έργων)
- 4,1 εκατ. αφορούν το κόστος δραστηριοτήτων (δηλαδή το κόστος λειτουργίας κοινωνικών δομών και υπηρεσιών (λειτουργία παιδικών σταθμών, ΚΑΠΗ, πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» κλπ) το κόστος διαχείρισης των αδέσποτων ζώων, το κόστος αθλητικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων, η Δημοτική Συγκοινωνία και οι καθαρίστριες σχολείων)
- 0,5 εκατ. αφορούν τη συντήρηση εξοπλισμού (δηλαδή Η/Υ, αυτοκινήτων και μηχανημάτων (πλην ανταποδοτικών ) και τη συντήρηση λογισμικών
- 0,9 εκατ. αφορούν την αγορά εξοπλισμού (δηλαδή αγορές για αντικατάσταση εξοπλισμού όπως μηχανήματα, μεταφορικά μέσα, έπιπλα, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και λογισμικά
Από την άλλη τα 4,2 εκατ. ευρώ που λείπουν από τη συντήρηση και τα έργα υποδομών αναλύονται ως εξής :
- 2,2 εκατ. αφορούν τις πάσης φύσεως συντηρήσεις (δηλαδή συντήρηση σχολείων, αθλητικών υποδομών, παιδικών χαρών, κτιρίων, ασφαλτοστρώσεις και συντήρηση του αγροτικού δικτύου και τους καθαρισμούς που σχετίζονται με την Πολιτική Προστασία)
- 0,5 εκατ. απαιτούνται για απαλλοτριώσεις
- 0,5 εκατ. για νέες υποδομές
- 200.000 ευρώ για νέες μελέτες
- 1,5 εκατ. απαιτεί ετησίως η αποπληρωμή επενδυτικών δανείων
Μερικά παραδείγματα της απόκλισης χρηματοδοτήσεων και αναγκών είναι αρκετά χαρακτηριστικά:
- Συντήρηση σχολικών μονάδων: 697.000 ευρώ
- Παιδικοί σταθμοί: 619.000 ευρώ
- Συντήρηση υποδομών: 593.000 ευρώ
- Πυρο/πολιτική προστασία: 349.000 ευρώ
- Αδέσποτα ζώα: 196.000 ευρώ.
- Καθαρίστριες σχολείων: 113. 000 ευρώ
Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι ένα σημαντικό βάρος επωμίστηκαν οι Δήμοι από τις αυξήσεις του βασικού μισθού και των επιδομάτων, τα τελευταία. Σύμφωνα με τη μελέτη της ΕΕΤΑΑ το 2024 στο Δήμο Αγρινίου καταγράφηκε κόστος αύξησης δαπανών προσωπικού (πλην ανταποδοτικών) που δεν καλύφθηκε από ΚΑΠ ύψους 750.000 ευρώ.
Οι προτάσεις της ΕΕΤΑΑ για να κλείσει το χάσμα (που μοιάζει ιδεατό να κλείσει εντελώς)
Σε κάθε περίπτωση αξίζει να παρατηρήσει κανείς ότι ακόμη και στις εποχές προ μνημονίων οι Δήμοι δεν ελάμβαναν επιχορηγήσεις που να καλύπτουν στο 100% τις ανάγκες τους. Επομένως, όταν η μελέτη της ΕΕΤΑΑ λέει ότι «λείπουν» για παράδειγμα από το Δήμο Αγρινίου 11,7 εκατ. ευρώ και συνολικά 2,5 δισ. ετησίως από τους Δήμους της χώρας, αυτό είναι ένα σχεδόν ιδεατό σενάριο.
Η μείωση των επιχορηγήσεων κατά την προηγούμενη δεκαετία συνοδεύτηκε με τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων προς τους Δήμους, χωρίς ταυτόχρονη μεταβίβαση των απαιτούμενων πόρων, με αποτέλεσμα το πρόβλημα να έχει λάβει μια μόνιμη κατά κάποιο τρόπο διάσταση, ακόμη και στην παρούσα φάση που η Αυτοδιοίκηση δεν βιώνει τις περικοπές της προηγούμενης δεκαετίας. Παράλληλα, στην παρούσα φάση με τα προβλήματα που έχει δημιουργήσει η αύξηση του ενεργειακού και μισθολογικού κόστους, η ακρίβεια στην προμήθεια υλικών κτλ, προφανώς το πρόβλημα παίρνει άλλες διαστάσεις, γιατί μιλάμε για δαπάνες που είναι σχεδόν αδύνατο να μην γίνουν. Επειδή το… ιδεατό σενάριο δεν έχει πιθανότητες να γίνει πραγματικότητα, θα είναι σημαντικό το χάσμα χρηματοδοτήσεων και αναγκών των Δήμων να μικρύνει.
Επ’ αυτού η μελέτη της ΕΕΤΑΑ προτείνει:
• Σταδιακή αύξηση των ΚΑΠ, σε βάθος πενταετίας, έως το 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού
• Απόδοση του Τέλους Ανθεκτικότητας στην Αυτοδιοίκηση
• Τριετές πρόγραμμα προσλήψεων
• Άμεση κάλυψη κάθε αύξησης μισθολογικού κόστους με αντίστοιχη αύξηση των ΚΑΠ, και επαναφορά του net-metering για τις ενεργειακές δαπάνες
• Νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα για τις τοπικές υποδομές στη θέση του «Αντώνης Τρίτσης»
Διαβάστε πρώτοι όλες τις ειδήσεις από το Αγρίνιο και την Αιτωλοακαρνανία, ακολουθώντας το agrinioculture.gr στο GoogleNews
