Το Σάββατο 31 Ιανουαρίου 2026 πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία στο Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο η ημερίδα «Συνάντηση Μουσείων Λογοτεχνών στο Μεσολόγγι». Δεκαπέντε χρόνια μετά την πρώτη συνάντηση του 2011 στη Σκιάθο, με τη συμμετοχή 5 μουσείων τότε, είχαμε τη χαρά να υποδεχθούμε στο Μεσολόγγι τους εκπροσώπους 13 συνολικά μουσείων, οι οποίοι ήρθαν από τα Ιόνια νησιά (Ζάκυνθο, Κέρκυρα και Λευκάδα), τη Σκιάθο, την Κρήτη, την Αθήνα, την Πάτρα και τη Μονεμβασιά.
Η εκδήλωση έγινε σε συνδιοργάνωση με τον Σύλλογο Μουσειοπαιδαγωγών Ελλάδος, ως η πρώτη από τις δράσεις της ΕΦΑΑΙΤ για τη μεγάλη επετειακή χρονιά των 200 χρόνων από την Έξοδο. Αφορούσε σε μουσεία λογοτεχνών, δηλαδή πολιτιστικές εστίες που δημιουργήθηκαν είτε σε οικογενειακά σπίτια προσωπικοτήτων του πνεύματος είτε σε νέα κτίσματα στις ίδιες θέσεις. Εκτός από την παρουσίαση μουσείων που συνδέονται άμεσα με τα χρόνια της Επανάστασης και τον Ελληνικό Αγώνα, στόχος ήταν παράλληλα η ανταλλαγή εμπειριών μέσα από μουσειακούς χώρους κορυφαίων ανθρώπων του πνεύματος, που εμπνεύστηκαν από υψηλά ιδανικά, καθώς και η παρουσίαση της δραστηριότητάς τους, στην οποία έχουν συμβάλει συνέργειες, δωρεές, χορηγίες και πρωτοβουλίες.
Τα φιλοξενούμενα μουσεία στεγάζονται πρωτίστως σε σπίτια όπου είχαν ζήσει οι λογοτέχνες, τα οποία, κυρίως χάρη σε ανθρώπους με πάθος, έχουν μετατραπεί σε μουσειακούς χώρους, διασώζοντας, όχι μόνο τα ιστορικά κελύφη τους αλλά και πολύτιμα ιστορικά και οικογενειακά κειμήλια. Ιδιαίτερα συγκινητική μάλιστα, ήταν η παρουσίαση τεκμηρίων που συνέδεαν πολλές από αυτές τις πνευματικές προσωπικότητες μεταξύ τους, όπως ο Καζαντζάκης, ο Σικελιανός και ο Παλαμάς, αλλά και με το ίδιο το Μεσολόγγι και την Έξοδο, ενώ μέσα από την ημερίδα γεννήθηκαν ιδέες για μελλοντικές αδελφοποιήσεις μουσείων.
Σημαντική θέση ανάμεσα στους ποιητές είχε ο μεγάλος Κωστής Παλαμάς. Η Στέγη Γραμμάτων «Κωστής Παλαμάς», με έδρα το σπίτι του στην Πάτρα, παρουσίασε τις δράσεις της, ενώ ο Δήμαρχος Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου Σπ. Διαμαντόπουλος, ανοίγοντας την ημερίδα, ανακοίνωσε θετικές εξελίξεις στην επαναλειτουργία της οικίας Παλαμά στο Μεσολόγγι ως Μουσείου. Μέσα από μία «Νοερή επίσκεψη στο Σπίτι-Μουσείο Αλ. Παπαδιαμάντη στη Σκιάθο», αναδείχθηκαν οι μνήμες του σπιτιού, το έργο του μεγάλου Σκιαθίτη διηγηματογράφου και η δραστηριότητα του Μουσείου. Ξεχωριστή ήταν η παρουσία των Επτανήσων, μελών του Δικτύου Μουσείων Ιονίων Νήσων, που επιδεικνύουν θαυμαστό έργο. Παρουσιάστηκαν τα Μουσεία Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, Γρ. Ξενόπουλου και «Ούγος Φώσκολος», μέσα από τα οποία προβλήθηκαν στοιχεία για τη σχέση Ζακύνθου και Μεσολογγίου, αλλά και τη συμμετοχή του νησιού στις πολιορκίες της πόλης και την Έξοδο. Εξαιρετικό ενδιαφέρον είχε επίσης η παρουσίαση του Μουσείου Σολωμού Κέρκυρας, με αναφορές στη Γυναίκα της Ζάκυθος του Δ. Σολωμού μέσα από έργα της Άριας Κομιανού και του Αλέκου Φασιανού. Ιδιαίτερα σημαντική όμως υπήρξε η αντιπροσώπευση του Μουσείου Γεωργίου Δροσίνη στην Κηφισιά, το οποίο τιμά τη μνήμη του μεγάλου λογοτέχνη, που έλκει την καταγωγή του από το Μεσολόγγι, ενώ προγονικές του μορφές συμμετείχαν στην Έξοδο.
Το ίδιο το Μεσολόγγι εκπροσωπήθηκε τόσο από το Ερευνητικό Κέντρο & Μουσείο για τον Λόρδο Βύρωνα και τον Φιλελληνισμό, αφιερωμένο στον μεγάλο φιλέλληνα ποιητή, όσο και από το Μουσείο Τρικούπη, το οποίο μεταξύ άλλων αφορά στη λογοτεχνική προσωπικότητα του Σπ. Τρικούπη. Η παρουσίαση του Μουσείου Γ. Ρίτσου στη Μονεμβασιά ανέδειξε την μορφή του μεγάλου ποιητή, ενώ το Μουσείο Ν. Καζαντζάκη στην Κρήτη την πλούσια δραστηριότητα που έχει αναπτύξει σε όλα τα επίπεδα, αξιοποιώντας κάθε είδους χρηματοδοτήσεις. Την ημερίδα έκλεισε ο Δήμαρχος Λευκάδας, Δρ Ξ. Βεργίνης, ο οποίος αναφέρθηκε με συγκίνηση στο Μουσείο Ά. Σικελιανού, εκφράζοντας την αγωνία του για την αξιοποίηση του.
Όλοι οι ομιλητές εστίασαν στις συλλογές των μουσείων, τα τεκμήρια και την οργάνωση των εκθέσεών τους, τις μουσειο-παιδαγωγικές τους δράσεις, κυρίως όμως στη σημασία διατήρησης της μνήμης, την περαιτέρω ανάδειξη του έργου των Μουσείων Λογοτεχνών και την αξιοποίηση της λογοτεχνικής μας κληρονομιάς στον 21ο αιώνα, σε μουσειακό περιβάλλον.
Μεταξύ του πολυάριθμου κοινού, παραβρέθηκαν εκπρόσωποι της Ι.Μ. Αιτωλίας και Ακαρνανίας, της Περιφέρειας, των τοπικών αρχών, φορέων και συλλόγων, καθώς και η κ. Α. Κατσελάκη, Προϊσταμένη του Τμήματος Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας της Διεύθυνσης Αρχαιολογικών Μουσείων, Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του ΥΠΠΟ. Θερμές ευχαριστίες οφείλονται σε όλους τους ομιλητές, διευθυντές, προέδρους ή εκπροσώπους μουσείων, οι οποίοι έδωσαν αφορμή για εποικοδομητικό διάλογο, αναδεικνύοντας τον ρόλο της λογοτεχνίας στην διαμόρφωση εθνικής συνείδησης, και όχι μόνο. Η Εφορεία μας ευχαριστεί ακόμη θερμά την Πρόεδρο Μουσειοπαιδαγωγών Ελλάδος κ. Χαρά Κανάρη και τη μουσειοπαιδαγωγό μας Μιμίκα Γαβρίνα για αυτή την ιδιαίτερα αξιόλογη εκδήλωση και συνεργασία. Εκφράζει επίσης τις ειλικρινείς ευχαριστίες της στο Μουσείο Δροσίνη για την εξαιρετικά ευγενική πρωτοβουλία της χορηγίας του catering, καθώς και τον κ. Ν. Παπαλέξη για την παραχώρηση φωτογραφικού υλικού.
Η Αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Εφορείας
ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΑΡΑΝΤΗ
Αρχαιολόγος
















